Nowelizacja ustawy o rachunkowości wdrażająca „Omnibus I” - stanowisko PIBR

Projekt ten stanowi element dostosowania krajowych przepisów do zmian regulacyjnych na poziomie Unii Europejskiej, w szczególności wynikających z pakietu uproszczeń „Omnibus I” oraz ma na celu zapewnienie większej proporcjonalności obowiązków raportowych w zakresie ESG.

Nowelizacja odnosi się do przepisów wdrażających dyrektywę CSRD do polskiego porządku prawnego i koncentruje się na czasowym dostosowaniu harmonogramu oraz zakresu obowiązkowej sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju.

W praktyce projekt nowelizacji oznacza możliwość:

• zwężenia zakresu podmiotów objętych obowiązkiem raportowania ESG zgodnie z dyrektywą CSRD, w szczególności do największych jednostek spełniających określone progi zatrudnienia i przychodów,
• zwolnienia z raportowania ESG za lata 2025–2026 tych jednostek z tzw. pierwszej fali raportowania, które – po zmianie kryteriów – nie będą już objęte docelowym zakresem dyrektywy CSRD.

Mechanizm ten stanowi kluczowy element projektowanej nowelizacji ustawy o rachunkowości w Polsce i jest bezpośrednią konsekwencją rozwiązań przyjętych na poziomie unijnym.

Zgodnie z założeniami wynikającymi z pakietu „Omnibus I”, obowiązek raportowania ESG ma w dotyczyć wyłącznie największych przedsiębiorstw, które łącznie spełniają następujące kryteria:

• zatrudniają ponad 1 000 pracowników, oraz
• osiągają roczne przychody netto powyżej 450 mln euro.

Oznacza to, że przedsiębiorstwa zaliczane obecnie do tzw. pierwszej fali raportujących, które zostały objęte obowiązkiem raportowania ESG na podstawie dotychczasowych przepisów, lecz nie spełniają jednocześnie obu powyższych progów, mogą po wejściu w życie projektowanych zmian zostać zwolnione z obowiązku raportowania ESG za lata 2025–2026.

Projekt wpisuje się tym samym w szerszy nurt działań deregulacyjnych, których celem jest ograniczenie nadmiernych obciążeń administracyjnych dla przedsiębiorstw, przy jednoczesnym zachowaniu jakości i wiarygodności informacji ESG wykorzystywanych przez rynek, inwestorów oraz interesariuszy publicznych.

Stanowisko Polskiej Izby Biegłych Rewidentów

W ramach prowadzonych konsultacji publicznych swoje stanowisko do projektu nowelizacji ustawy o rachunkowości przedstawiła Polska Izba Biegłych Rewidentów.

Po przeanalizowaniu treści projektu Krajowa Rada Biegłych Rewidentów wskazała, że nie zgłasza uwag do zaproponowanych rozwiązań umożliwiających wdrożenie przewidzianej na poziomie unijnym opcji czasowego zwolnienia określonych jednostek z pierwszej fali raportowania ESG.

Jednocześnie PIBR zwróciła uwagę na praktyczne aspekty wdrażania projektowanych zmian. W stanowisku wskazano, że ewentualne zwolnienie z obowiązku raportowania za 2025 r. dotyczyłoby okresu, w którym wiele jednostek rozpoczęło już przygotowania do raportowania ESG oraz zawarło umowy z firmami audytorskimi na atestację. W efekcie część podmiotów może zdecydować się na dobrowolne opublikowanie informacji ESG także w okresie przejściowym.

PIBR odniosła się także do stanowiska Platformy Audytorzy JZP, podzielając jego główne wnioski dotyczące potrzeby podejmowania dalszych, skoordynowanych działań regulacyjnych. W szczególności wskazano na ryzyka związane z praktycznym stosowaniem projektowanych rozwiązań, obejmujące m.in.:

• ryzyko obniżenia jakości i porównywalności informacji z zakresu sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju,
• ryzyko niejednoznacznej kwalifikacji usług atestacyjnych w przypadku dobrowolnego raportowania,
• ryzyko osłabienia niezależności audytora oraz wzrostu niepewności regulacyjnej po stronie rynku.

W związku z powyższym Polska Izba Biegłych Rewidentów zaproponowała rozważenie działań o charakterze regulacyjnym i nadzorczym, które ograniczałyby wskazane ryzyka oraz sprzyjały zachowaniu spójnych i przejrzystych zasad raportowania ESG w okresie przejściowym.

PIBR podtrzymała deklarację aktywnego udziału w dalszych konsultacjach oraz kolejnych etapach prac legislacyjnych, podkreślając znaczenie dialogu pomiędzy regulatorami, rynkiem oraz środowiskiem biegłych rewidentów dla stabilności systemu raportowania zrównoważonego rozwoju i zaufania publicznego.

Pełne stanowisko Polskiej Izby Biegłych Rewidentów do projektu nowelizacji ustawy o rachunkowości dostępne jest tutaj.

Więcej na stronie Rządowego Centrum Legislacji oraz Ministerstwa Finansów.