Kolejne działania PIBR mające na celu zmiany w ustawie o biegłych rewidentach

W ramach zgłoszonych 28 sierpnia 2026 r. postulatów deregulacyjnych PIBR ponownie wnioskuje:

1. zmianę okresów z 8 na 5 lat w zakresie przechowywania dokumentacji i wszczęcia postępowań administracyjnych i dyscyplinarnych oraz skrócenie okresu karalności z 10 do 7 lat,
2. zniesienie karalności (karą administracyjną) za naruszenia, które można ocenić jako mające znikomą społeczną szkodliwość (znikoma waga naruszenia);
3. wprowadzenie możliwości finansowania wdrożenia krajowych standardów wykonywania zawodu, krajowych standardów zarządzania jakością i zasad etyki zawodowej w ramach finansowania nadzoru publicznego.

Zgłoszone postulaty są kontynuacją wcześniejszych działań PIBR.

Wskazane powyżej postulaty (nr 1 i 3) były kierowane do Ministerstwa Finansów (MF) już od 2024 r. Z kolei w 2025 r. wszystkie trzy zostały zgłoszone przez PIBR do MF w ramach prowadzonego przeglądu przepisów w zakresie rewizji finansowej. Przypomnijmy, że w kwietniu ubiegłego roku samorząd przekazał szeroką listę propozycji kluczowych zmian systemowych, a także szeregu zmian szczegółowych i zadeklarował chęć włączenia się w dalsze prace legislacyjne w tym priorytetowym obszarze przepisów prawa. W połowie lipca ub. r. lista naszych postulatów została uzupełniona o propozycje kolejnych zmian.

Resort przygotował i opublikował 22 lipca 2025 r. projekt nowelizacji ustawy o biegłych rewidentach nr UD257, przewidujący postulowane przez KRBR skrócenie z 8 do 5 lat okresów przechowywania dokumentacji oraz wszczynania postępowań, jednak od tego czasu nie przeszedł on ścieżki legislacyjnej, zatrzymując się w maju 2026 r. na etapie uzgodnień w Stałym Komitecie Rady Ministrów.  W związku z tym PIBR wnioskuje o zmiany ustawy w powyższym zakresie oraz w dwóch kluczowych aspektach w trybie procedowania postulatów deregulacyjnych.

Przypomnijmy, że na przełomie sierpnia i września 2025 r. odbyły się warsztaty w Ministerstwie Finansów na temat wybranych zgłoszonych postulatów dotyczących rewizji. PIBR jest gotowa do kontynuowania dyskusji z resortem oraz dalszych prac nad opracowaniem zmian legislacyjnych.

Postulaty zgłoszone przez PIBR do Zespołu ds. Deregulacji i Dialogu Gospodarczego

1. Krótszy okres przechowywania dokumentacji i przedawnienia karalności

Postulat dotyczy skrócenia okresów, które w ocenie PIBR stanowią dziś nadmierne obciążenie dla biegłych rewidentów i firm audytorskich.

Obecne regulacje przewidują 8-letni okres przechowywania dokumentacji i akt zleceń usług atestacyjnych i pokrewnych. Z zasadami przechowywania dokumentacji powiązane są również terminy dotyczące wszczynania postępowań administracyjnych wobec firm audytorskich i postępowań dyscyplinarnych wobec biegłych rewidentów. W określonych sytuacjach okres karalności może sięgać 10 lat.

W praktyce oznacza to długi okres stabilności obrotu prawnego dla rynku oraz konieczność wieloletniego przechowywania dokumentacji, w której znajdują się również wrażliwe informacje dotyczące działalności badanych przedsiębiorców.

Okresy te są niewspółmiernie długie w stosunku do okresów przechowywania danych finansowych przez wszystkie jednostki. Okres przechowywania ksiąg rachunkowych wynosi 5 lat. Różnica tych okresów występuje również w stosunku do innych zawodów zaufania publicznego. W przypadku doradców podatkowych, adwokatów i radców prawnych okres wszczęcia postępowania wynosi 3 lata, a okres karalności 5 lat.

PIBR proponuje skrócenie okresu przechowywania dokumentacji oraz okresu wszczynania postępowań z 8 do 5 lat, a okresu karalności z 10 do 7 lat.

Proponowane rozwiązanie ma ograniczyć obciążenia administracyjne firm audytorskich, skrócić okres niepewności oraz ograniczyć czas przetwarzania w aktach zleceń wrażliwych informacji dotyczących badanych przedsiębiorców.

2. Znikoma i niska waga naruszenia

Postulat dotyczy proporcjonalności systemu odpowiedzialności. Obecne regulacje nakładają na organy nadzoru obowiązki związane z prowadzeniem postępowań również w sytuacjach, w których już na etapie ustalenia naruszenia wiadomo, że jego znaczenie jest niewielkie i organ może ostatecznie odstąpić od wymierzenia kary albo kara będzie nieznaczna.

Podobny problem występuje w odniesieniu do odpowiedzialności dyscyplinarnej biegłych rewidentów. Przepisy nie przewidują obecnie wyraźnej podstawy do niewszczynania postępowania albo umorzenia postępowania już wszczętego w sytuacji, gdy waga przewinienia jest znikoma lub niska.

W konsekwencji zasoby organów nadzoru oraz biegłych rewidentów mogą być angażowane w sprawy dotyczące uchybień o marginalnym znaczeniu i niewielkim wpływie na jakość wykonywanych badań.

PIBR proponuje wprowadzenie do ustawy mechanizmu pozwalającego uwzględnić rzeczywistą wagę naruszenia.

W przypadku naruszeń o znikomej albo niskiej wadze przepisy umożliwiałyby, przy spełnieniu określonych przesłanek, niewszczynanie postępowania administracyjnego lub dyscyplinarnego albo umorzenie postępowania już wszczętego.

Nie oznacza to rezygnacji z odpowiedzialności za naruszenia istotne. Celem jest stworzenie systemu, w którym reakcja pozostaje adekwatna do rzeczywistej wagi uchybienia, a działania nadzorcze mogą koncentrować się przede wszystkim na przypadkach rzeczywiście zagrażających jakości badań i interesowi publicznemu.

3. Finansowanie wdrożenia standardów ze środków nadzoru publicznego

Postulat ma na celu wprowadzenie możliwości finansowania wdrożenia krajowych standardów wykonywania zawodu, krajowych standardów zarządzania jakością i zasad etyki zawodowej w ramach finansowania nadzoru publicznego.

Do zadań PIBR należy ustanawianie krajowych standardów wykonywania zawodu, krajowych standardów zarządzania jakością oraz zasad etyki zawodowej. Zadanie to zostało powierzone Izbie do realizacji w ramach nadzoru publicznego.

W praktyce jednak samo ustanowienie standardu nie kończy procesu. Jego prawidłowe stosowanie może wymagać przygotowania informacji o zmianach, wskazówek, wytycznych, objaśnień oraz innych materiałów pomagających biegłym rewidentom i firmom audytorskim przełożyć wymagania standardów na praktykę. Jest to szczególnie istotne w obszarach wymagających zawodowego osądu lub takich, w których pojawiają się rozbieżności praktyczne.

Obecnie powstaje jednak niespójność: ustanawianie standardów jest zadaniem realizowanym przez PIBR w ramach nadzoru publicznego, natomiast działania służące ich praktycznemu wdrażaniu nie są traktowane jako element tego samego zadania i nie są objęte tym mechanizmem finansowania.

PIBR proponuje zmianę art. 25 ust. 1 pkt 2 poprzez wskazanie, że zadaniem Izby jest „ustanawianie i wdrażanie” krajowych standardów wykonywania zawodu, krajowych standardów zarządzania jakością oraz zasad etyki zawodowej.

Pozwoliłoby to stworzyć podstawę do objęcia finansowaniem również opracowywania przez PIBR wskazówek, wytycznych i innych materiałów interpretacyjnych służących prawidłowemu stosowaniu standardów.

-------------------

Aktualności PIBR na temat przekazanych w 2025 r. postulatów do MF w ramach przeglądu przepisów w zakresie rewizji finansowej oraz na temat dyskusji:

PIBR przekazała MF postulaty zmian w ustawie o biegłych rewidentach i przepisach o rewizji finansowej | PIBR

Dyskusje o zmianach ustawy o biegłych rewidentach oraz ustawy o rachunkowości | PIBR