Spotkanie „Razem dla bezpiecznego państwa. Współpraca biegłych rewidentów z administracją wyborczą. Doświadczenia i możliwości”

Spotkanie otworzyła Joanna Chwaścikowska-Karwacka,  Zastępca Prezesa Krajowej Rady Biegłych Rewidentów, która w wystąpieniu podkreśliła znaczenie przejrzystości finansowania partii politycznych i kampanii wyborczych jako elementu bezpieczeństwa państwa oraz budowania zaufania publicznego. Wskazała, że celem spotkania jest pokazanie współpracy z dwóch perspektyw, tj. administracji wyborczej i środowiska biegłych rewidentów, oraz omówienie zarówno doświadczeń, jak i dalszych możliwości rozwoju tej współpracy.

Następnie Minister dr Rafał Tkacz, Sekretarz Państwowej Komisji Wyborczej i Szef Krajowego Biura Wyborczego podkreślił fundamentalne znaczenie kontroli finansowania partii politycznych i kampanii wyborczych dla funkcjonowania demokratycznego państwa prawnego. Wskazał, że procesy wyborcze oraz kontrola nad finansowaniem działalności politycznej są jednym z filarów pluralistycznego ustroju.

Wyraził uznanie dla pracy biegłych rewidentów współpracujących z administracją wyborczą od ponad dwóch dekad, zwracając uwagę na odpowiedzialność, złożoność oraz niekiedy wymagający charakter tej współpracy, szczególnie w sytuacjach trudnych relacji z podmiotami badanymi. Zadeklarował gotowość do dalszej, merytorycznej współpracy, w tym do rozmów o ewentualnych zmianach legislacyjnych usprawniających proces badania.

Część panelową moderowała Katarzyna Korycka, Kierownik Działu realizacji zadań nadzoru w PIBR, która wprowadziła uczestników spotkania w ramy prawne współpracy, wskazując na dwa kluczowe akty prawne: ustawę o partiach politycznych oraz Kodeks wyborczy. Wyjaśniła, że biegli rewidenci weryfikują m.in.: informacje o subwencji, sprawozdania partii w zakresie wpływów na fundusze wyborcze oraz sprawozdania komitetów wyborczych o przychodach, wydatkach, zobowiązaniach i kredytach bankowych. Zwróciła uwagę na zagadnienie kwalifikacji rodzaju usługi wykonywanej przez biegłego rewidenta, czy jest to badanie, inna usługa atestacyjna, czy uzgodnione procedury oraz na znaczenie standardów zawodowych i zasad niezależności.

Blok I - Perspektywa administracji wyborczej

Pierwszy blok poświęcony został spojrzeniu administracji wyborczej na współpracę z biegłymi rewidentami. Wprowadzenia dokonał dr Tomasz Gąsior, Dyrektor Zespołu Kontroli Finansowania Partii Politycznych i Kampanii Wyborczych w Krajowym Biurze Wyborczym. Przedstawił skalę badań, zarówno sprawozdań i informacji partii, jak i sprawozdań komitetów wyborczych. Wskazał na cykliczność tych badań wynikającą z kalendarza wyborczego, zasady wyboru firm audytorskich, tryb zawierania umów oraz mechanizm wynagradzania. Odniósł się także do praktycznych wyzwań jak: kumulacja badań w jednym terminie, potrzeba poszerzania grona współpracujących firm oraz kwestie organizacyjne związane z przekazywaniem dokumentów.

W tej części podkreślono gotowość administracji wyborczej do wspierania biegłych rewidentów w  trakcie wykonywania usług i dalszego rozwijania współpracy.

BLOK 2 - Standard, metoda i odpowiedzialność

Referentem w drugim bloku była Ewa Sobińska, Krajowy Rzecznik Dyscyplinarny oraz wieloletnia członkini Komisji ds. standaryzacji KRBR.

Zwróciła  uwagę przede wszystkim na konieczność prawidłowej kwalifikacji rodzaju usługi wykonywanej na podstawie ustawy o partiach politycznych i Kodeksu wyborczego. Podkreśliła, że kluczowe znaczenie ma ustalenie, czy mamy do czynienia z badaniem, inną usługą atestacyjną, czy uzgodnionymi procedurami, a decyzja ta powinna wynikać z celu usługi i oczekiwań jej adresata.

Wskazała również na: znaczenie stosowania właściwych standardów zawodowych, konieczność zachowania niezależności i zasad etyki, odpowiedzialność biegłego rewidenta za jasne określenie zakresu prac i formy sprawozdania, potrzebę spójności praktyki w środowisku zawodowym.

Warto zaznaczyć, że wypracowane w poprzednich latach wspólne podejście do kwalifikacji usług określonych przepisami ustawy o partiach politycznych uporządkowało praktykę współpracy biegłych rewidentów z administracją wyborczą, ułatwiło biegłym realizację tych zadań i zwiększyło przejrzystość sprawozdawczości biegłego rewidenta.

BLOK 3 - Specyfika usługi: wyzwania i doświadczenie

W trzeciej części spotkania połączona została merytoryka z doświadczeniem, którymi podzieliła się dr Dorota Sowińska-Kobelak, biegły rewident, współpracująca obecnie z Krajowym Biurem Wyborczym i wykonująca tego typu usługi.

Przedstawiła ocenę codziennej pracy w zakresie tego typu badań, kwestie organizacyjne oraz podstawowe problemy pojawiające się niekiedy w tej działalności. Zaznaczyła, że kluczowe znaczenie ma szybkie zaplanowanie usług oraz ustalenie realnych terminów przekazania dokumentów przez partię polityczną lub komitet wyborczy biegłemu rewidentowi. Zwróciła uwagę na to, że usługa ta wykonywana jest metodą pełną, co oznacza konieczność sprawdzenia każdej transakcji. Wskazała, że w praktyce wystarczające w realizacji tych usług okazują się być proste narzędzia, takie jak arkusze kalkulacyjne, choć przy większej skali działalności pomocne bywa wsparcie systemów informatycznych.

Podkreśliła również, że największym wyzwaniem nie zawsze jest wielkość partii czy komitetu, lecz poziom ich organizacji i podejście do samego badania. Duże partie często dysponują profesjonalnym zapleczem finansowym, co ułatwia współpracę, natomiast mniejsze podmioty mogą generować więcej trudności formalnych.

Podkreśliła także realne i dostępne wsparcie ze strony Krajowego Biura Wyborczego w sytuacjach wątpliwych czy trudnych. Zaznaczyła również to, że choć usługa ta nie jest tak złożona jak badanie sprawozdania finansowego, wymaga jednak dokładności, dobrej organizacji pracy oraz odpowiedniego zabezpieczenia zasobów czasowych i ludzkich.

W końcowej części głos zabrał Prezes Krajowej Rady Biegłych Rewidentów Kamil Jesionowski. Podkreślił, że spotkanie miało charakter rzeczywistego dialogu i wyraził nadzieję, że będzie ono początkiem wspólnych działań mających na celu usprawnienie współpracy, wypracowanie kompleksowych procedur oraz odpowiednich – przykładowych – dokumentów. Zaznaczył, że wypracowane podejście oparte na standardzie KSUA 4400 (Z) przyniosło środowisku większą jednolitość działania oraz przejrzystość formułowania ustaleń, co w obszarze finansowania życia publicznego ma szczególne znaczenie.

Wskazał, że współpraca z administracją wyborczą opiera się na merytorycznym partnerstwie i wzajemnym zrozumieniu ról, a jednocześnie pozostaje przestrzeń do dalszych prac zarówno w zakresie przygotowania merytorycznego wsparcia dla biegłych rewidentów dotyczącego usługi określonej przepisami Kodeksu wyborczego, jak i ewentualnych zmian legislacyjnych.

Akcentując wagę tego obszaru, Prezes KRBR zwrócił uwagę na konieczność zachowania najwyższych standardów profesjonalizmu oraz pełnej niezależności biegłych rewidentów, działających w sferze szczególnie wrażliwej społecznie i politycznie.

Pytania od uczestników spotkania

W trakcie spotkania uczestnicy zadawali pytania dotyczące przede wszystkim organizacji współpracy z administracją wyborczą oraz zasad wyboru biegłych rewidentów.

Jak wyjaśnił dr Tomasz Gąsior wybór następuje spośród podmiotów, które zgłoszą zainteresowanie współpracą. Administracja wyborcza przygotowuje projekt podziału usług, uwzględniając zarówno doświadczenie biegłych, wielkość wpływów badanych podmiotów, jak i potrzebę rotacji, jednak wyboru biegłych rewidentów dokonuje Państwowa Komisja Wyborcza, której obsługę zapewnia Krajowe Biuro Wyborcze. Następnie, po przeprowadzeniu procedury wynikającej z prawa zamówień publicznych z biegłymi zawierane są umowy.

Uczestnicy pytali również, czy lokalizacja firmy ma znaczenie i czy zlecenia realizowane są głównie przez podmioty z Warszawy. Jak zapewniono, obecnie współpraca odbywa się generalnie w formule elektronicznej, nie jest wymagana obecność w Warszawie i nie ma znaczenia miejsce siedziby czy działalności firmy. W badaniach uczestniczą firmy z różnych regionów Polski, a dokumentacja przekazywana jest w sposób cyfrowy.

Kolejne pytanie dotyczyło rotacji podmiotów. Wyjaśniono, że w kolejnych cyklach sprawozdawczych, w ramach możliwości i w zależności od liczby firm audytorskich, otrzymują on do badania inne partie lub komitety niż w poprzednim okresie, co ma zapewnić przejrzystość i niezależność.

Pojawiły się także pytania o wynagrodzenie. Wskazano, że obowiązuje tabela wynagrodzeń uzależniona od skali wpływów na fundusz wyborczy czy wpływów komitetu. W przypadku subwencji kwoty są określone z góry.

Uczestnicy byli również zainteresowani tym, czy są planowane zmiany legislacyjne. W odpowiedzi wskazano, że Państwowa Komisja Wyborcza zgłosiła propozycje pewnych usprawnień w tym zakresie, w tym rozważenie wprowadzenia progu kwotowego, od którego badanie przez biegłego byłoby obowiązkowe. Jak podkreślał dr Tomasz Gąsior, zarówno po stronie administracji wyborczej, jak i samorządu zawodowego, istnieje gotowość do dalszego dialogu i działań w celu wypracowywania rozwiązań, które usprawnią współpracę.

Spotkanie przebiegało w bardzo życzliwej i merytorycznej atmosferze. Dyskusja była prowadzona spokojnie i rzeczowo, z przestrzenią na wyjaśnienia i doprecyzowanie wątpliwości. Zapewniono uczestników, że wszelkie dodatkowe pytania mogą kierować bezpośrednio do organizatorów, tj. zarówno do Polskiej Izby Biegłych Rewidentów, jak i do Krajowego Biura Wyborczego, za pośrednictwem wskazanych kanałów kontaktowych.

Nagranie ze spotkania

Wkrótce zostanie udostępnione nagranie ze spotkania, tak aby osoby zainteresowane mogły ponownie odsłuchać całość rozmowy lub zapoznać się z jej treścią w dogodnym czasie.

Kontakt dla biegłych rewidentów z Krajowym Biurem Wyborczym

Tomasz Gąsior

tomasz.gasior@kbw.gov.pl
nr tel. +48 780 655 675; 48 22 243 03 00 wew. 777;

Monika Majewska

monika.majewska@kbw,gov.pl
nr tel. + 48 22 243 03 00 wew. 705

Ważne!  Wkrótce opublikujemy nagranie spotkania.