Panel o przyszłości zawodu biegłego rewidenta zamknął XXVII Doroczną Konferencję Audytingu

Panel poprowadziła dr hab. Marta Nowak, prof. Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, a udział w rozmowie wzięli: dr Teresa Cebrowska, prof. dr hab. Waldemar Gos, Grzegorz Hankus, Grzegorz Oszczypała oraz Marta Zemka.

Było to symboliczne domknięcie trzydniowej opowieści o ekosystemie rzetelnej informacji finansowej. Po rozmowach o sporządzających, nadzorze wewnętrznym, roli biegłego rewidenta, nadzorze rynku, nadzorze publicznym i prawie uczestnicy konferencji spojrzeli w stronę przyszłości zawodu: kompetencji, edukacji, technologii, odpowiedzialności i wartości, które trzeba przekazać kolejnym pokoleniom.

Człowiek i kompetencje

Już na początku panelu wybrzmiało, że przyszłość zawodu nie zależy wyłącznie od regulacji czy technologii. Zależy przede wszystkim od ludzi i od tego, jak środowisko będzie rozwijało ich kompetencje.

Marta Zemka podkreślała, że inwestowanie w ludzi jest dziś jednym z najważniejszych zadań. Narzędzia, w tym rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji, będą coraz mocniej obecne w pracy audytorów, ale nie zastąpią człowieka. W jej wypowiedzi wybrzmiała odpowiedzialność bardziej doświadczonych biegłych rewidentów za wspieranie kolejnych pokoleń osób wykonujących zawód.

Dlatego rozmowa o kompetencjach nie była wyłącznie rozmową o egzaminach, programach edukacyjnych czy narzędziach pracy. Była rozmową o ciągłości zawodu: o tym, jak przekazać młodym osobom wiedzę, sposób myślenia, odpowiedzialność i zawodową wrażliwość.

Relacja mistrz-uczeń

Ważnym wątkiem była relacja mistrz-uczeń. Grzegorz Oszczypała zwracał uwagę, że w zawodzie biegłego rewidenta nie chodzi tylko o obserwowanie formalnych czynności, ale o uczenie się sposobu pracy: rozwiązywania problemów, podejmowania trudnych decyzji i zachowania w sytuacjach niejednoznacznych. W świecie pracy zdalnej i narzędzi cyfrowych ta relacja wymaga jednak nowych form organizacji, aby transfer wiedzy i doświadczenia nadal był możliwy.

Ten wątek rozwinęła Marta Zemka, wskazując, że relacja mistrz-uczeń działa dziś w dwie strony. Młodsi uczą się od bardziej doświadczonych sceptycyzmu, etyki i audytorskiego wyczucia, ale starsze pokolenie może uczyć się od młodszych otwartości na technologie i przełamywania schematów.

Wiedza, umiejętności, wartości

Odpowiedzialność za rozwój kompetencji była jednym z najważniejszych tematów panelu. dr Teresa Cebrowska przypominała, że kompetencje biegłego rewidenta trzeba rozumieć szerzej niż tylko jako wiedzę zawodową. Obejmują one także umiejętności oraz wartości, etykę i postawę. Odpowiedzialność za ich rozwój rozkłada się szeroko: na kandydatów, biegłych rewidentów, uczelnie, firmy audytorskie, organizacje zawodowe, regulatorów i organy państwa. Z perspektywy akademickiej prof. Waldemar Gos zwracał uwagę na znaczenie uczenia myślenia księgowego oraz dostosowywania programów studiów do potrzeb praktyki gospodarczej. W dyskusji pojawiła się także potrzeba wzmacniania kompetencji takich jak etyka, komunikacja i sztuka prezentacji.

Sztuczna inteligencja: szansa i odpowiedzialność

Duża część panelu dotyczyła sztucznej inteligencji. Grzegorz Hankus wskazywał, że AI może realnie wspierać pracę biegłego rewidenta, między innymi przez analizę pełnych populacji, dużych zbiorów danych, umów, uchwał, protokołów czy sprawozdań finansowych. Jednocześnie podkreślał, że narzędzie nie wie, czego nie dostało, a gotowa odpowiedź wygenerowana przez system nie może zastąpić profesjonalnej decyzji biegłego rewidenta.

W panelu jednoznacznie wybrzmiało, że odpowiedzialność nie przechodzi na algorytm. To biegły rewident wybiera dane, narzędzie i sposób weryfikacji, a standardy nie przewidują kategorii „błąd algorytmu” jako usprawiedliwienia decyzji zawodowej.

W tym kontekście pojawiło się także pojęcie sceptycyzmu cyfrowego. Grzegorz Oszczypała wskazywał, że tak jak audytor zachowuje sceptycyzm wobec oświadczeń zarządu, tak samo powinien zachować niezależność myślenia wobec wyników generowanych przez narzędzia technologiczne. Dopóki nie rozumie logiki danych wejściowych i mechanizmów prowadzących do rezultatu, nie może bezrefleksyjnie oprzeć się na odpowiedzi systemu.

Przyszłość zawodu

Paneliści rozmawiali także o tym, jak technologia może wpłynąć na atrakcyjność zawodu. W jednej z ankiet 85% respondentów wskazało, że rosnące zastosowanie AI może zwiększyć atrakcyjność zawodu biegłego rewidenta dla potencjalnych kandydatów. Jednocześnie w dyskusji pojawiło się pytanie, jak nie utracić praktycznego treningu, który pozwala młodym osobom rozumieć dokumenty, procesy, ryzyka i odpowiedzialność.

W końcowej części panelu jako najważniejsze kompetencje przyszłości wybrzmiały: zawodowy sceptycyzm, krytyczne myślenie, niezależność, etyka oraz odwaga wzięcia odpowiedzialności za słowo.

Do zobaczenia za rok

Panel zamknął XXVII Doroczną Konferencję Audytingu mocnym przesłaniem: na końcu każdego standardu, każdej procedury i każdej technologii stoi człowiek. To on podejmuje decyzję, podpisuje się pod nią własnym nazwiskiem i bierze odpowiedzialność za słowo. Tego nie zastąpi żaden system.

Ta myśl dobrze spinała trzy dni konferencji. Przez kolejne panele uczestnicy patrzyli na informację finansową jak na żywy ekosystem: od wartości, danych i procesów, przez nadzór korporacyjny, niezależne spojrzenie biegłego rewidenta, nadzór rynku, nadzór publiczny i prawo, aż po technologię i przyszłość zawodu.

Dziękujemy wszystkim uczestniczkom i uczestnikom konferencji, panelistkom, panelistom, moderatorkom, moderatorom, prowadzącym oraz wszystkim osobom zaangażowanym w przygotowanie wydarzenia.

Dziękujemy także wszystkim, którzy przez trzy dni śledzili naszą relację w mediach społecznościowych i na stronie PIBR.

Do zobaczenia za rok.